Voice of Democracy

ភាពមិនប្រក្រតីនៃការធ្វើប័ណ្ណបើកបរ

ដោយ អៀង នាង ថ្ងៃអង្គារ ទី09 សីហា ឆ្នាំ2011 ម៉ោង07:00

“ខ្ញុំគិតអញ្ចេះ បើបងប្អូនដែលបានទៅរៀនហើយ គាត់នឹងអនុវត្ត គាត់នឹងចេះ នូវច្បាប់ចរាចរណ៍ កាត់នឹងដឹង គំនូស ឬផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍ផ្សេងៗ ខ្ញុំគិតថាប្រហែលជាគាត់នឹងអាចដឹងច្បាប់ចរាចរណ៍ និងចេះគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍បានច្រើន”។

នេះជាការអះអាងរបស់ បុរសវ័យ ៤៣ឆ្នាំ ខឹម សុខុន ដែលជាអ្នកប្រកបរបររត់រ៉ឺម៉កទេសចរណ៍ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។ ការយល់ឃើញរបស់ លោក ខឹម សុខុន គឺបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីគោលគំនិតដែលចង់កាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅកម្ពុជា។

ច្បាប់ស្តីពី ចរាចរណ៍ផ្លូវគោក ដែលបានចូលជាធរមានកាលពីចុងឆ្នាំ ២០០៧ បានបញ្ជាក់ថា ច្បាប់នេះបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងសំខាន់ៗមួយចំនួន ដែលរួមមាន ការរក្សាបាននូវសណ្តាប់ធ្នាប់ សុវត្ថិភាពនៅលើផ្លូវថ្នល់ ដែលបើកឲ្យធ្វើចរាចរណ៍ជាសាធារណៈទូទាំងព្រះរាជាណាចក្រ ការពារអាយុជីវិតមនុស្ស សត្វ និង ការពារបរិស្ថាន ទប់ស្កាត់ការប៉ះពាល់សុខភាពមនុស្ស និងការខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ និងឯកជន និងទប់ស្កាត់ការប្រព្រឹត្តបទល្មើស ដែលបណ្តាលមកពីការប្រើប្រាស់ផ្លូវ ថ្នល់។

ចាប់តាំងពីច្បាប់នេះ បានត្រូវដាក់អោយអនុវត្តបន្តរហូតដល់ឆ្នាំ ២០០៩ អត្រាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅក្នុងប្រទេស ដែលមានប្រជាពលរដ្ឋសរុប ប្រមាណជា ១៤លាននាក់នេះ មិនបានធ្លាក់ចុះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ គេបានឃើញតួលេខនៃចំនួនគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បន្តកើនឡើងគួរអោយព្រួយបារម្ភ។ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ នៅតាមដងផ្លូវនៃប្រទេសកម្ពុជា បានបន្តឆក់យកជីវិតអ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវ ក្នុងស្ថានភាពដែលត្រូវអោយមានការយកចិត្តទុកដាក់។

អង្គការជនពិការអន្តរជាតិ បញ្ជាក់ថា អត្រាអ្នកបាត់បង់ជីវិតដោយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ គឺមានពលរដ្ឋកម្ពុជាជាមធ្យមចំនួនពី ៤ ទៅ ៥នាក់ ត្រូវសំលាប់ជារៀងរាល់ថ្ងៃនៅតាមផ្លូវថ្នល់នៅទូទាំងប្រទេស។ គេបានប្រដូចគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅកម្ពុជា ថាជាមច្ចុរាជទី២ បន្ទាប់ពី មេរោគអេដស៍ដែលបានឆក់យកជីវិតពលរដ្ឋកម្ពុជា។

ស្តាប់សំលេង៖

ក្រៅពីបានឆក់យកជីវិតមនុស្ស គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បានបន្សល់នូវអ្នករបួសពិការ កូនកំព្រា ស្ត្រីមេម៉ាយ និងសោកនាដកម្មគ្រប់បែបយ៉ាងមកលើប្រជាជន និងការខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ ដែលធ្វើឱ្យគោលនយោបាយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់រាជរដ្ឋាភិបាលមានការលំបាក។ ម្យ៉ាងទៀត គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ក៏បានទម្លាក់បន្ទុកស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុ ដល់សមាជិកគ្រួសារនៃជនរងគ្រោះដែលនៅរស់ទៀតផង។

ការសិក្សារបស់អង្គការជនពិការអន្តរជាតិ (Handicap International) របស់ប្រទេសប៊ែលហ្សិក និងសាកលវិទ្យាល័យហាសេល្ត (Hasselt) នៅប្រទេសប៊ែលហ្សិក បានបង្ហាញថា គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា បានធ្វើអោយខាតបង់ទឹកប្រាក់ ២៤៨លានដុល្លារអាមេរិក នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៩ ដែលនោះគឺជាចំនួនដ៏ច្រើន ប្រសិនបើគ្មានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ទេ នោះអាចយកទៅសាងសង់ជាប្រយោជន៍ដល់សង្គមជាច្រើន ដូចជា សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ ផ្លូវ ស្ពាន និងជួយទប់ស្កាត់ការចំណាយនៅក្នុងបន្ទុកគ្រួសារ។

រហូតមកដល់ពេលនេះ មានមូលហេតុមួយចំនួន ត្រូវបានលើកឡើងថា ជាមូលហេតុនៃគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅកម្ពុជា ក្នុងនោះជាញឹកញាប់គឺបណ្តាលមកពីភាគច្រើននៃអ្នកបើកបរប្រើល្បឿនហួសកំរិតកំណត់ និងការប្រើគ្រឿងស្រវឹង។ ក្នុងករណីខ្លះ ក៏បណ្ដាលមកពីកត្ដាផ្លូវថ្នល់ផងដែរ ដូចជាកំណាត់ផ្លូវខ្លះពុំបានដាក់ផ្លាកសញ្ញាកំណត់ល្បឿនបើកបរច្បាស់លាស់ជាដើម។

អនុសាសន៍សំខាន់មួយ ដើម្បីកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ដែលផ្តល់ដោយ ក្រុមការងារនៃគណៈកម្មការសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ និងដែលត្រូវចុះផ្សាយតាមរយៈគេហទំព័រនៃក្រសួងសាធារណៈការ និងដឹកជញ្ជូនបានលើកឡើងថា សមត្ថកិច្ចនគរបាលគួរឆែកឆេរត្រួតពិនិត្យអ្នកមាន ឬគ្មានប័ណ្ណបើកបរឱ្យបានហ្មត់ចត់។

ច្បាប់ស្តីពី ចរាចរណ៍ផ្លូវគោក មាត្រា៤0 បានកំណត់ថា រាល់អ្នកបើកបរ ដែលប្រើប្រាស់យានយន្តដែលមានទំហំស៊ីឡាំងចាប់ពី ៤៩សង់ទីម៉ែត្រគូប ឡើងទៅត្រូវមានប័ណ្ណបើកបរ។ ប័ណ្ណបើកបរជាតិ និងអន្តរជាតិសម្រាប់យានយន្តគ្រប់ប្រភេទ ត្រូវចេញដោយត្រូវចេញដោយមន្ទីរសាធារណៈការរាជធានី ឬខេត្ត។ ចំណែកប័ណ្ណបើកបរនៃយានយន្តពិសេសៗមួយចំនួន មានដូចជា រថក្រោះ រថពាសដែក រថយន្តបំពាក់យុទ្ធោបករណ៍ យានយន្តប្រដេញ ម៉ូតូកង់បី ម៉ូតូហែរអម ដែលជាសម្បត្តិរដ្ឋត្រូវចេញដោយក្រសួងការពារជាតិ ឬក្រសួងមហាផ្ទៃ។

ងាកមកអ្នករត់រ៉ឺម៉កកង់បី លោក ខឹម សុខុន វិញ ដោយយល់ដឹងពីសារៈសំខាន់នៃការចេះដឹងច្បាប់ចរាចរណ៍ លោកបានទៅចុះឈ្មោះរៀនច្បាប់ចរាចរណ៍ និងបានប្រឡងយកប័ណ្ណបើកបរម៉ូតូ។ បុរសចំណាស់ដដែលនិយាយទៀតថា កាលពីឆ្នាំ ២០០៧ នៅក្រោមការឧបត្ថម្ភរបស់អង្គការ ជប៉ុន ឈ្មោះថា ចៃកា (JICA) រូបគាត់បានចំណាយប្រាក់ចំនួន ១០ដុល្លារ ដើម្បីបានប័ណ្ណបើកបរម៉ូតូ នោះជាតម្លៃដែលបានកំណត់ដោយមន្ទីរសាធារណៈការរាជធានីភ្នំពេញ ៖”កាលគង្រោងដែលពួកខ្ញុំ បានចូលរៀនហ្នឹង មានការឧបត្ថម្ភពីអង្គការ ចៃកា JAICA អីចឹងបានពួកខ្ញុំបានទៅរៀបបង់តែ ១០ ដុល្លារ ហើយចំនួន ១០ ដុល្លារហ្នឹង គឺថ្លៃរៀន ថ្លៃប្រលង និងយកពែរមីតែម្ដង”។

ការប្រលងយកប័ណ្ណបើកបរទោចក្រយានយន្ត ឬម៉ូតូត្រូវប្រភពដែលបានសំភាសន៍បញ្ជាក់ថា មិនសូវចោទជាបញ្ហានោះទេ គឺគេអាចទៅរៀនបើកបរនៅសាលាឯកជន រឺទៅរៀននៅតាមមន្ទីរនានា ត្រូវចំណាយ ១៨.៥ដុល្លារ ទៅ ២០ដុល្លារ។

លោកវរៈសេនីយ៍ត្រី ចេវ ហាក់ នាយរងការិយាល័យនគរបាលចរាចរណ៍ផ្លូវគោករាជធានីភ្នំពេញ ធ្លាប់មានប្រសាសន៍ថា បើមានការរៀបចំដោយក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ឬតាមមហាវិទ្យាល័យនានា គេអាចអញ្ជើញមន្រ្តីសាធារណៈការទៅបង្រៀនច្បាប់ចរាចរណ៍ និងទៅប្រឡងយកប័ណ្ណបើកបរម៉ូតូនៅមន្ទីរសាធារណៈការ នោះត្រូវចំណាយតែ ១០ ឬ ១១ដុល្លារ។

សម្រាប់ការស្នើសុំប័ណ្ណបើកបររថយន្ត ត្រូវបានអះអាងថា មានភាពមិនប្រក្រតីមួយចំនួន ទាក់ទិននឹងការសូកប៉ាន់ ដើម្បីបានប្រឡងជាប់ និងទទួលបានប័ណ្ណបើកបរ។

កំពុងពិភាក្សាជាមួយមិត្តភក្តិនៅលើចិញ្ចើមមហាវិថីព្រះមុនីវង្ស ក្នុងប្លុកបឹងត្របែក ក្នុងវ័យ៣៦ឆ្នាំ លោក គួយ សាន ដែលជាប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងខណ្ឌចំការមន រាជធានីភ្នំពេញ និយាយថា លោកបានចំណាយជាង ១០០ដុល្លារ ដើម្បីបានប័ណ្ណបើកបរ។ ក្នុងនោះត្រូវចំណាយមួយភាគទៅអោយសាលាបង្រៀនបើកបរឯកជន សម្រាប់ការរៀនច្បាប់ចរាចរណ៍ និងបើកបររថយន្ត ៖”ខ្ញុំធ្វើប័ណ្ណបើកបរឡានអស់ ១៤០ បង់ទៅសាលាបង ហ្នឹងបង់អោយគ្រូនៅសាលា កន្លែងគេដាក់បង្រៀនយើង ហើយហ្នឹងពែរមីខេត្តទៀតបាន១៤០ បើពែរមីភ្នំពេញខ្ញុំអត់ដឹងប្រាកដដែរ ខ្លះថា ១៧០ ខ្លះគេថា១៨០ ខ្លះថា ២០០អីទៅតាមប្រភេទវា”។

តាមការអនុវត្តជាក់ស្តែង អ្នកទៅធ្វើប័ណ្ណបើកបរត្រូវឆ្លងកាត់ការប្រលងដែលមានពីរដំណាក់កាល។ ដំណាក់កាលទី១ គឺការប្រឡងទ្រឹស្តី និងទី២ គឺការប្រឡងដៃចង្កូត។ នៅក្នុងការប្រឡងយកប័ណ្ណបើកបរ អ្នកដែលបានទៅរៀននៅតាមបណ្តាសាលាបង្រៀនបើកបរឯកជន គឺភាគីសាលាបង្រៀនជាអ្នករៀបចំអោយ ដោយពួកគេរង់ចាំតែទៅប្រឡង។ ការសូកប៉ាន់ជាញឹកញាប់ត្រូវបានបញ្ជាក់ថា បានកើតឡើងនៅពេលមានការប្រលង។

លោក ឡុង វុទ្ធី ជាប្រជាពលរដ្ឋមួយរូបទៀត រស់នៅរាជធានីភ្នំពេញដែរនោះ និយាយថា លោក បានបង់ប្រាក់ចំនួន ៦០ ដុល្លារ ដើម្បីបានចូលរៀនបើកបរនៅសាលាបង្រៀនបើកបរឯកជនមួយ លុះបានរៀនចប់ មន្រ្តីនៅសាលាឯកជននោះបានប្រាប់ថា ប្រសិនបើចង់ប្រឡងជាប់ ដោយមិនបារម្ភ និងមិនខាតបង់ពេលវេលាទៅប្រឡងច្រើនលើកច្រើនសារ លោកបានស្នើសុំផ្តល់ប្រាក់បន្ថែមទៀត ដែលប្រាក់នោះនឹងត្រូវគេយកទៅប្រើប្រាស់ លើការចំនាយផ្សេងៗនៅពេលប្រឡង ដែលលោកគិតថា គឺសម្រាប់ផ្តល់ទៅអោយមេប្រយោគ ៖”កាលពីចុះឈ្មោះចូលរៀនគេយកតែ ៦០ ប៉ុន្ដែដល់ពេលរៀនចប់ ដល់ពេលប្រឡង គេអោយទៅប្រឡង គេអត់មាត់ ប៉ុន្តែគ្រាន់តែគេបង្ហើបមួយថា បើសិនថាទៅទាល់តែអស់៥០ទៀត ហ្នឹងជាប់ស្វ័យប្រវត្តិ មិនបាច់អីច្រើនទេគ្រាន់តែឡើងលើដៃចង្កូត ទោះថាប្រឡងត្រូវ ឬមិនត្រូវក៏ដឹងតែជាប់ តែបើសិនមិនអោយទេ ស៊ីសងលើយើង ទៅដល់ហ្នឹងយើងសូកមិន ឬមិនសូកស្រេចតែយើង ប៉ុន្តែគេមិននិយាយដល់ថ្នាក់ហ្នឹងទេ គេថាទៅដល់ហ្នឹងស្រេចលើយើងធ្វើម៉េច ធ្វើទៅអោយតែជាប់”។

លោក ឡុង វុទ្ធី បន្តថា គេអាចសម្រេចជ្រើសរើសជម្រើសពីរ ទី១គឺត្រូវផ្តល់ប្រាក់អោយទៅមេប្រយោគ តាមរយៈសាលាឯកជន ឬយកទៅប្រគល់អោយគណៈកម្មការមេប្រយោគដោយខ្លួនឯង ហើយការផ្តល់ប្រាក់ទៅតាមរយៈសាលាឯកជន គឺត្រូវចំណាយប្រាក់អស់ច្រើនជាង ការរត់ការដោយខ្លួនឯង ៖”ខ្ញុំជឿថា បើតាមការគិតរបស់ខ្ញុំ គឺប្រហែលគាត់(សាលា)ពាក់ណ្តាល ខាងណោះ(គណៈកម្មការមេប្រយោគ)ពាក់កណ្តាល ព្រោះទៅដល់ណោះ (កន្លែងប្រឡង) តាមការស៊ើបសួរគេទៅថា ជួនកាលគេមិនសូកតាមគ្រូ(តាមសាលា) គេទៅដល់កន្លែងនោះមេប្រយោគគេសួរណេះសួរណុះ អោយពី៥ ដុល្លារទៅ ១០ ដុល្លារ ២ កន្លែងទៅ ៣កន្លែងអស់ប្រហែល៣០ដុល្លារ ឬ ២០ដុល្លារជាង គេជាប់ដែរ”។

សម្រាប់ការប្រឡងយកប័ណ្ណបើកបរនេះ មានការអះអាងដែរថា នៅពេលប្រឡងធា្លក់នៅលើកទី១ អ្នកដែលចង់បានប័ណ្ណបើកបរអាចដាក់ពាក្យប្រឡងឡើងវិញ ។

ទៅរក លោក គួយ សាន ដែលជាប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខណ្ឌចំការមនវិញ លោកបានរំលឹកថា លោក បានប្រលងជាប់ ទ្រឹស្តី ដែលជាវិញ្ញាសារសរសេរអំពីច្បាប់ចរាចរណ៍ ប៉ុន្តែនៅពេលប្រឡងដៃចង្កូត គឺការបើកបរអោយបានត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់កំណត់វិញនោះ លោកមានកំហុស ប៉ុន្តែដោយលោកមិនចង់ត្រឡប់ទៅប្រឡងជាលើកទី២ទៀតទេ លោក គួយ សាន ក៏បានសម្រេចចិត្តផ្តល់ប្រាក់បន្ថែមទៀត ទៅតាមរយៈសាលាបង្រៀនបើកបរឯកជន ៖”គេទារខ្ញុំ១០ដុល្លារ ប៉ុន្តែយើងត្រូវប្រឡង៣កន្លែង យើងប្រឡងអាយែរ (ថយក្រោយ) ចូលប្រអប់ ប្រឡងឡើងទួល២ និងផ្លូវក្រវ៉េចក្រវៀនៗមួយទៀត ប៉ុន្តែដល់ខ្ញុំប្រឡងចូលប្រអប់ទៅវាទើសប៉ះបង្គោលនៅខាងក្រោយនឹងទៅ គេទារ១០ដុល្លារ គេថាមិនបាច់ប្រឡងពីរទៀតទេ គេអោយជាប់ស្វ័យប្រវត្តិមិនបាច់ប្រឡងអីទៀតទេ “។

ចំណែកលោក វ៉ាន់ សុផាត ដែលមានវ័យ ៣០ឆ្នាំ ជាអ្នករស់នៅក្នុងសង្កាត់ទួលស្វាយព្រៃ ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ និយាយដែរថា លោក ធ្លាប់មានលិខិតបញ្ជាក់ថា ចេះបើកបររថយន្ត ប៉ុន្តែដោយសារតែលិខិតបញ្ជាក់នោះបាត់បង់ លោកបានទៅរៀនបើកបរឡើងវិញ។ លោកបានចំណាយជាង ១០០ដុល្លារ ដើម្បីបានប័ណ្ណបើកបរ ដែលក្នុងនោះ បូករួមទាំងតម្លៃរៀនបើកបរ ដែលត្រូវបង់ទៅសាលាឯកជន នឹងការបង់ទៅអោយ គណៈកម្មការមេប្រយោគ។ លោក វ៉ាន់ សុផាត បានបន្តទៀតថា លោកបានប្រឡងធ្លាក់នៅលើកទី១ ហើយពេលទៅប្រឡងនៅលើកទី២ លោកបានសម្រេចចិត្តបង់ប្រាក់ ១៥ដុល្លារ ដើម្បីបានប្រឡងជាប់ ៖ ”បន្ទាប់ពីរៀនហើយ គឺខ្ញុំបានទៅប្រឡង ដល់ពេលទៅប្រឡងហ្នឹង លើកទី១ ប្រឡងអត់ជាប់ទេ ហើយដល់លើកទី២ ខ្ញុំបានជូនលុយគេប្រហែល១៥ ដុល្លារ ដល់លើកទី២មក ខ្ញុំបានប្រឡងជាប់។ អ្នកយកពត៌មាន៖ បងជូនហ្នឹងទៅអ្នកណាគេ? វ៉ាន់ សុផាត៖ គឺនៅសាលាតែម្តង”។

ក្រៅពីការសូកប៉ាន់នៅពេលទៅប្រឡង ក៏មានការអះអាងដែរថា អ្នកប្រលងយកប័ណ្ណបើកបរមួយចំនួន អាចទទួលបានប័ណ្ណបើកបរដោយមិនចាំបាច់ចូលរួមការប្រលង ដែលនិយាយអោយងាយទៅ គឺទិញប័ណ្ណបើកបរ ដែលការនេះត្រូវអះអាងថាច្រើនកើតមាននៅតាមបណ្តាខេត្ត។

បុគ្គលិកនៅសាលាបង្រៀនបើកបរឯកជន ចំនួន៣ ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ សាលាបើកបរទី១ មានទីតាំងនៅក្នុងសង្កាត់វាលវង់ ខណ្ឌ៧មករា ទី២ មានទីតាំងនៅក្នុងសង្កាត់មនោរម្យ ខណ្ឌ៧មករា និងទី៣ ស្ថិតក្នុងសង្កាត់ ទួលទំពូង១ ខណ្ឌចំការមន បាននិយាយ ប្រាប់ពីតម្លៃខុសៗគ្នាពីសាលាមួយទៅសាលាមួយទៀត ចំពោះតម្លៃរៀនបើកបរ និងធ្វើប័ណ្ណបើកបរ។ សម្រាប់ការរៀនបើកបររថយន្តមានតម្លៃចាប់ពី ៥០ ទៅ ៧០ដុល្លារ។ បុគ្គលិកនៅសាលាបង្រៀនបើកបរឯកជន ទាំងនោះសុទ្ធតែបានអះអាងថា ប្រសិនបើសិស្សដែលបានរៀនចប់មានទំនុកចិត្តថា អាចប្រលងជាប់ គឺគេអាចទៅប្រឡងដោយសមត្ថភាពផ្ទាល់ ប៉ុន្តែគេបាននិយាយដែរថា ពឹងផ្អែកទៅលើសមត្ថភាពខ្លួនឯង គឺពិបាកនឹងប្រឡងជាប់ណាស់ ហើយជម្រើសដ៏ល្អមួយ គឺការបង់ប្រាក់មួយចំនួនទៀតបន្ថែមពីលើតម្លៃរៀនបើកបរ។ នៅពេលចោទសួរថា តើប្រាក់បន្ថែមនោះសាលាយកទៅណាបន្តទៀត? ចម្លើយ គឺយកទៅអោយគណៈកម្មការមេប្រយោគនៅពេលប្រឡង។

ទាក់ទិននឹងគណៈកម្មការមេប្រយោគ ប្រធាននាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូនផ្លូវគោកនៃក្រសួងសាធារណៈការ និងដឹកជញ្ជូនលោក ព្រាប ចន្ទវិបុល មានប្រសាសន៍ថា កន្លងមក គណៈកម្មការនេះ ត្រូវរើសចេញពីមន្ទីរសាធារណៈការខេត្ត និងរាជធានី ដោយជ្រើសរើស អ្នកដែលចេះបើកបរ។ ចំណែកគ្រូបង្រៀនច្បាប់ចរាចរណ៍ និងបើកបរក៏ជ្រើសរើសយកអ្នកដែលមានប័ណ្ណបើកបរ មកអោយបង្រៀនដោយមិនបានឆ្លងកាត់វគ្គបណ្តុះបណ្តាលជំនាញណាមួយជាក់លាក់ទេ ៖ ”ហើយគណៈកម្មការប្រឡងនៅតាមខេត្ត គឺយើងរើសនៅតាមខេត្តនីមួយៗ គឺថាមន្ទីរសាធារណៈការខេត្តហ្នឹង គេរើសអ្នកដែលចេះបើកបរអីពីមុនមក គឺថាយើងអត់មានបើកវគ្គបណ្តុះបណ្តាលគណៈកម្មការប្រឡង គឺចាប់ដាក់តែម្តង អោយតែចេះបើកឡាន ចូលជាគណៈកម្មការបាន គ្រូក៏អីចឹងដែរ អោយតែមានប័ណ្ណបើកបរពីមុន គឺអាចធ្វើគ្រូបានហ្មង”។

ឆ្លើយតបចំពោះការចោទប្រកាន់ បំពោះការសូកប៉ាន់ដើម្បីបានប័ណ្ណបើកបរវិញ លោក ព្រាប ច័ន្ទវិបុល មានប្រសាសន៍ថា ក្រសួងពុំមានគោលការណ៍ណាមួយដែលកំណត់អោយយកថ្លៃធ្វើប័ណ្ណបើកបរអោយលើសពីចំនួន ដែលបានកំណត់ដោយក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុទេ។ លោក ព្រាប ច័ន្ទ វិបុល បញ្ជាក់ទៀតថា តម្លៃក្នុងការធ្វើប័ណ្ណបើកបរ គឺខុសៗគ្នាទៅតាមប្រភេទនៃរថយន្តតូច ឬធំ ហើយតម្លៃនោះមានបិទប្រកាសជូនសាធារណៈជន នៅតាមមន្ទីរសាធារណៈការរាជធានី និងខេត្តនីមួយៗ ៖ ”គឺក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ មានបារ៉ែមរបស់គេ សម្រាប់បង់ស្អីប៉ុន្មានៗ គេកំណត់ច្បាស់គឺសម្រាប់ចាយទៅលើប័ណ្ណប៉ុន្មាន លើតែមប៉ុន្មាន ពាក្យសុំប៉ុន្មាន គេមានគោលការណ៍ច្បាស់លាស់របស់គេ គេមានបិទនៅតាមរាជធានី ខេត្តទាំងអស់ គឺគេមានបិទអោយយើងដឹង”។

នៅព្រឹកថ្ងៃអង្គារ ទី ០២ ខែកក្កដា អ្នកយកពត៌មានបានចុះទៅដល់ មន្ទីរសាធារណៈការ និងដឹកជញ្ជូនក្នុងសង្កាត់វាលវង់ ខណ្ឌ៧មករា រាជធានីភ្នំពេញ។

នៅលើក្តារពត៌មាននៃអាគារ មន្ទីរសាធារណៈការ និងដឹកជញ្ជូន រាជធានីភ្នំពេញ អ្នកយកពត៌មានបានមើលឃើញពីការជូនដំណឹងមួយ ដែលប្រាប់ពីតម្លៃនៃការធ្វើប័ណ្ណបើកបរទោចចក្រយានយន្ត ឬម៉ូតូបណ្តោះអាសន្ន។ នៅក្នុងសេចក្តីជូនដំណឹង ចេញដោយសាលារាជធានីភ្នំពេញ លេខ ១៩៩ អណ១ម ចុះថ្ងៃទី១៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩៩ នោះ បានសរសេរថា ការធ្វើប័ណ្ណបើកបរទោចចក្រយាន ឬម៉ូតូបណ្តោះអាសន្ន មានតម្លៃ ១៥,៥ដុល្លារ។ សេចក្តីជូនដំណឹងនោះគឺជាពត៌មានជាសារធារណៈមួយ ដែលនិយាយពីតម្លៃនៃការធ្វើប័ណ្ណបើកបរ។ សេចក្តីជូនដំណឹងនោះ គឺចេញនៅមុនពេលដែលច្បាប់ ស្តីពីចរាចរណ៍ផ្លូវគោកត្រូវប្រកាសអោយអនុវត្តន៍។ តម្លៃដែលបញ្ជាក់ក្នុងសេចក្តីជូនដំណឹងនោះ គឺមានភាពខុសគ្នាពីតម្លៃបច្ចុប្បន្ន ដែលប័ណ្ណបើកបរម៉ូតូមានតម្លៃតែពី ១០ ទៅ ១១ដុល្លារ។

បើទោះជាមានការអះអាងដោយមន្រ្តីនាយកដ្ឋានសាធារណៈការ និងដឹកជញ្ជូនថា តម្លៃធ្វើប័ណ្ណបើកបរត្រូវគេបង្ហាញជាសាធារណៈក៏ដោយ ក៏ក្នុងស្ថានភាពពិតជាក់ស្តែង គឺមានការលំបាកក្នុងការស្វែងរកពត៌មានទាំងនេះ។ ខណៈដែលពត៌មានទាំងនោះមិនត្រូវបិទផ្សាយជាសាធារណៈ មន្រ្តីផ្នែករដ្ឋបាលនៃមន្ទីរសាធរណៈការនៃរាជធានីភ្នំពេញ ក៏បានបដិសេធ ក្នុងការផ្តល់ពត៌មាន និងឯកសារពាក់ព័ន្ធ មកអោយអ្នកសារពត៌មាន ជុំវិញតម្លៃនៃការធ្វើប័ណ្ណបើកបររថយន្ត។

ប្រធានមន្ទីរសាធារណៈការ និងដឹកជញ្ជូនរាជធានីភ្នំពេញ លោក ស៊ាំ ពិសិដ្ឋ បានបដិសេធការឆ្លើយតបជាមួយអ្នកសារពត៌មាន និងនៅតែបញ្ជាក់ថា ពត៌មាននឹងមានបញ្ជាក់ប្រាប់នៅមន្ទីរសាធារណៈការ នៅពេលដែលត្រូវចោទសួរពីតម្លៃដែលច្បាប់កំណត់សម្រាប់ការធ្វើប័ណ្ណបើកបររថយន្ត។

ចំណែកប្រធានមន្ទីរសាធារណៈការ និងដឹកជញ្ជូនក្នុង ខេត្តសៀមរាប លោក អ៊ុំ សារ៉ា មានប្រសាសន៍ថា តម្លៃនៃការធ្វើប័ណ្ណបើកបរ គឺខុសៗគ្នា ពីខេត្តមួយទៅខេត្តមួយទៀត គឺពុំទាន់មានការកំណត់ជារួមណាមួយនៅឡើយទេ ៖ ”អីចឹងបងសម្រាប់មន្ទីរ ឬក៏ក្រសួងសាធារណៈការអត់មានចេញគោលការណ៍កំណត់ទេ? បាទ! អត់ទេ អត់ទាន់មានទេអូនអ្ហើយ សូម្បីតែសាលាផ្សេងៗនៅភ្នំពេញតម្លៃភ្នំពេញក៏ខុសគ្នា តម្លៃខេត្តផ្សេងក៏អត់ត្រូវគ្នាទេតម្លៃប័ណ្ណបើកបរហ្នឹង បាទសូម្បីតែប័ណ្ណបើកបរម៉ូតូហ្នឹង បងយក១៣ នៅតាមខេត្តដ៏ទៃទៀតអូនឯងស៊ើបមើលទៅក៏ខុសគ្នាអូនឯងសួរខេត្តគេផ្សេងទៀតគេយកថ្លៃជាងហ្នឹងទៀត។ ខ្ញុំដូចអត់ទាន់យល់ ដូចអូនឯងនិយាយម៉ាម៉ាត់ហ្នឹងត្រូវ ព្រោះមានតែក្រសួងទេ គេអាចកំណត់តម្លៃសេវាកម្មទូទាំងប្រទេសបានដូចយើងនៅខេត្តយើងគ្រាន់តែគ្រប់គ្រងការប្រឡង យើងអត់លូកដៃជ្រៅដល់ហ្នឹងទេ”។

យោងតាមច្បាប់ ស្តីពីចរាចរណ៍ផ្លូវគោក មាត្រា៥៥ ចែងថា ការបង់ប្រាក់សម្រាប់ថ្លៃសេវាចេញប័ណ្ណបើកបរ ប័ណ្ណសម្គាល់ផ្លាកលេខ...ត្រូវកំណត់ដោយប្រកាសរួមរបស់ក្រសួង សេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ និងក្រសួងសាធារណៈការ និងដឹកជញ្ជូន។ បើទោះជាយ៉ាងណា ពត៌មានទាក់ទិនទៅនឹងអំពីតម្លៃធ្វើប័ណ្ណបើកបរ ក៏មិនត្រូវដាក់បង្ហាញជាសាធារណៈនោះទេ ចំនែកនៅក្នុងគេហទំព័រនៃក្រសួង ឬមន្ទីរនៃក្រសួងទាំងនេះទេ។

ទាក់ទិននឹងការប្រឡងយកប័ណ្ណបើកបរនេះដែរ លោក ព្រាប ច័ន្ទ វិបុល ប្រធាននាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូនផ្លូវគោកនៃក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូនមានប្រសាសន៍ថា ចំពោះអ្នកដែលទៅប្រឡងលើកទី១ មិនជាប់ គេអាចដាក់ពាក្យប្រឡងម្តងទៀត ដែលការប្រលងលើកទី២នោះ គឺពុំតម្រូវអោយបង់ប្រាក់ម្តងទៀតទេ ៖”នៅក្នុងគោលការណ៍យើង គឺ២អាទិត្យ គឺថាអាចដាក់ពាក្យឡើងវិញ ប្រឡងលើកទី២ ប្រឡងលើកទី២គេអត់យកលុយទេ ពីមុនយកលុយ អត់មានគោលការណ៍ណាយកលុយទេណា សុំរំលឹកឡើងវិញពីមុនមានយក យកទៅ វាមានបញ្ហាក្នុងគោលការណ៍អត់ត្រូវបង់លុយលើកទី២ទៀតទេ អីចឹងអាហ្នឹងបិទទៅវិញហើយ “ ។

របាយការណ៍ថ្មីចុងក្រោយមួយរបស់នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូនផ្លូវគោកនៃក្រសួងសាធារណៈការ និងដឹកជញ្ជូនបានអោយដឹងថា រយៈពេល ៦ខែដើមឆ្នាំ២០១១ នេះ មានម្ចាស់យានយន្តចំនួន ៣៣ ៥៤៩ បានទទួលបានប័ណ្ណបើកបរ ក្នុងនោះអ្នកធ្វើប័ណ្ណបើកបរម៉ូតូមានចំនួន ៦៤៦៧នាក់។

របាយការណ៍របស់មន្ទីរសាធារណៈការកាលពីឆ្នាំ ២០១០ បានអោយដឹងថា ក្នុងចំណោមយានយន្តជាង១លានគ្រឿងដែលបានចុះបញ្ជី គឺមានប័ណ្ណបើកបរតែចំនួន៥០ម៉ឺនប័ណ្ណ ដែលបានចេញអោយអ្នកបើកបរ ក្នុងចំណោមនោះអ្នកបើកបរម៉ូតូមានចំនួនជាង១០ម៉ឺន។

ប្រសិនបើ សាកល្បងគណនាពីចំនួនប័ណ្ណបើកបរ និងចំនួនទឹកប្រាក់ជាមធ្យមដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ការសូកប៉ាន់ ដើម្បីបានប័ណ្ណបើកបរ នោះគេនឹងអាចប៉ាន់ប្រមាណបានពីទំហំទឹកប្រាក់ ដែលត្រូវបង់ខាត បន្ថែមពីលើទឹកប្រាក់ដែលបង់ខាតដោយសារតែគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ក្នុងមួយឆ្នាំៗ។

ស្របគ្នានេះ ការសូកប៉ាន់ ដើម្បីបានប័ណ្ណបើកបរ គឺជាអំពើដែលរំលោភលើច្បាប់ ស្តីពី ចរាចរណ៍ ផ្លូវគោក នឹងត្រូវបានចាត់ទុកថាជាប្រភេទមួយនៃអំពើពុករលួយ ដែលមានចែងក្នុងច្បាប់ ស្តីពី ការប្រឆាំងអំពើពុករលួយ។ នេះបើយោងតាមប្រសាសន៍របស់ លោកមេធាវី សុក សំអឿន នាយកប្រតិបត្តិអង្គការក្រុមអ្នកច្បាប់ការពារសិទ្ធិកម្ពុជា ៖”បើសូកហ្នឹងពុករលួយហើយ ហើយនៅក្នុងច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោក ក៏មានដាក់ទណ្ឌកម្ម ប្រសិនបើយើងអោយដូចជា ប័ណ្ណបើកបរដោយគ្មានការប្រឡងអីត្រឹមត្រូវ ព្រោះអាណឹងមិនមែនតែបញ្ហាហ្នឹងណា វាអាចអ្នកបើកហ្នឹង ច្បាប់ចរាចរណ៍អត់សូវយល់ច្បាស់អីចឹងទៅអត់សូវប្រុងប្រយ័ត្ន បើសិនពាក់ព័ន្ធរឿងសូក វាមានទោសដូចបទសូកធម្មតាដែរ បើពាក់ព័ន្ធនឹងមន្រ្តី បុគ្គលិកតូចតាចអីមិនចូលទេដូចជា សាលាបង្រៀនក៏មិនចូល ប៉ុន្តែវាពាក់ព័ន្ធនឹងច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោក”។

នៅពេលចោទសួរថាតើត្រូវធ្វើយ៉ាងណា ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពមិនប្រក្រតីនៅក្នុងការធ្វើប័ណ្ណបើកបរនេះ លោក សុក សំអឿន បានបង្ហាញពីវិធានការមួយចំនួន ដែលរួមមាន ៖“ទី១យើងពន្យល់នែនាំអញ្ចឹងទៅ ទី២ ត្រូវអោយមានក្រមសីលធម៌អញ្ចឹងទៅ យើងអប់រំមន្រ្តីអស់ហ្នឹងកុំអោយគិតតែពីលុយកាក់ អោយយល់ពីលទ្ធផលដែលអាចមានចំពោះមុខដោយសារការធ្វើមិនបានត្រឹមត្រូវ ហើយទន្ទឹមនឹងយើងមានវិធានការណ៍បង្រ្កាប ក៏ប៉ុន្តែគ្រាន់តែយើងពិបាកត្រង់ថា ក្នុងច្បាប់គឺមានទោសទាំងអ្នកស៊ីទាំងអ្នកសូក អីចឹងមិនដឹងអ្នកណាចាប់អ្នកណា អីចឹងបានថាបញ្ហានឹងច្បាប់គួរមានការកែប្រែបន្តិចបន្តួចដែរទើបអាចអនុវត្តន៍មានប្រសិទ្ធិភាព បើមិនអញ្ចឹងទេវាអត់មានប្រសិទ្ធិភាព។ អូហ៍!អ្នកស៊ីអាចមានទោសជាងអ្នកសូក ក្នុងច្បាប់គេសរសេរអញ្ចឹង ព្រោះធម្មតាអ្នកស៊ីមានអំណាចជាងអ្នកសូក ប៉ុន្តែគោលការណ៍ខាងពុករលួយក៏គេមើលដែរថា តើអ្នកសូកហ្នឹងសូកដោយគេបង្ខំ ដោយគ្មានជម្រើស ឬក៏យ៉ាងម៉េច”។

អ្នកធ្វើការផ្នែកកិច្ចការសង្គម និងការលើកកំពស់គណនេយ្យភាពសង្គម លោកបណ្ឌិត កូប៉ាកូម៉ា ថ្លែងក្នុងសិក្ខាសាលាអំពីឧបករណ៍លើកកំពស់គណនេយ្យភាពសង្គម នៅក្នុងប្រទេសថៃ នៅពេលថ្មីៗនេះថា ការផ្តល់សេវាលើសដល់អ្នកផ្តល់សេវារបស់រដ្ឋដោយមានការទាមទារ គឺជាអំពើពុករលួយយ៉ាងពិតប្រាកដ។ ជាមួយគ្នានេះដែរ ការផ្តល់លុយកាក់ដល់អ្នកផ្តល់សេវារបស់រដ្ឋលើស បើទោះជាមិនមានការបង្ខំឲ្យបង់ក៏ដោយ នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌណាមួយនោះ ក៏ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអំពើពុករលួយផងដែរ។

នៅក្នុងក្រមព្រហ្មទណ្ឌថ្មីឆ្នាំ២០០៩ បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់អំពីអំពើសូក និងអំពើទទួលសំណូក។ មាត្រា ៥៩៤ នៃក្រមនេះចែងថា ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី៧ ទៅ១៥ឆ្នាំ ចំពោះអំពើប្រព្រឹត្តដោយអ្នករាជការសាធារណៈ ដោយយល់ព្រមទទួលដោយផ្ទាល់ ឬដោយប្រយោល នូវអំណោយជំនូន ការសន្យា ឬផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ណាមួយ ដើម្បីបំពេញកិច្ចនូវមុខងាររបស់ខ្លួន។ នៅក្នុងក្រមនេះ ក៏បានបង្ហាញអំពីទោសបញ្ញត្តិដែលត្រូវបានគេដាក់លើអ្នកសូកដល់មន្រ្តីសាធារណៈផងដែរ។

ប្រធានអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយលោកទេសរដ្ឋមន្រ្តី ឱម យិនទៀង កាលពីពេលថ្មីៗនេះធ្លាប់មានប្រសាសន៍ថា ពាក្យបណ្តឹងទាក់ទងនឹង អំពើពុករលួយ ការសូកប៉ាន់ទាំងឡាយដែលបានដាក់ទៅអង្គភាពរបស់លោក កំពុងស្ថិតក្នុងការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់។ លោកទទួលស្គាល់ថា ជានិច្ចជាកាល ការប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយ គេពិបាកនឹងស្វែងរកភស្តុតាងមកបញ្ជាក់ ដូចជាវិក័យប័ត្រទទួលសំណូកជាដើម ។

ជុំវិញការរៀនច្បាប់ចរាចរណ៍ និងការប្រឡងយកប័ណ្ណបើកបរ សម្រាប់ លោក ព្រាប ច័ន្ទ វិបុល ប្រធាននាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូនផ្លូវគោកនៃក្រសួងសាធារណៈការ និងដឹកជញ្ជូនមានប្រសាសន៍ថា មកដល់ពេលនេះក្រសួងកំពុងបង្កើតអោយមានក្រុមគណៈកម្មការមេប្រយោគ ដែលឆ្លងកាត់ការបណ្តុះបណ្តាលត្រឹមត្រូវ ហើយក៏ត្រូវបានរំពឹងទុកដែរថា និងអាចបង្កើនសមត្ថភាព ផ្នែកច្បាប់ចរាចណ៍ទៅដល់ អ្នកដែលមកប្រឡងយកប័ណ្ណបើកបរ ៖” គណៈកម្មការប្រឡងនៅតាមខេត្ត យើងរើសនៅតាមខេត្តគេមួយៗ គឺថាមន្ទីរសាធារណៈការខេត្តហ្នឹងគេរើសអ្នកចេះបើកបរ ចេះអីពីមុនមក ឥឡូវហ្នឹងគឺខាងខ្ញុំហ្នឹងបានបញ្ចូលពួកហ្នឹង អោយចូលវគ្គបណ្តុះបណ្តាលដើម្បីបញ្ជាក់សមត្ថភាពគណៈកម្មការហ្នឹង។ ឥឡូវខ្ញុំបានង្កើតបានមួយវគ្គហើយ បានចំនួន៥៦នាក់ ហើយនឹងខ្ញុំចែកសញ្ញាបត្រ វិញ្ញាប័ណ្ណប័ត្របញ្ជាក់សមត្ថភាពប្រហែលនៅពាក់កណ្តាលខែក្រោយហ្នឹង “។

ត្រង់ចំណុចនេះ ប្រធានសមាគមប្រជាធិបតេយ្យឯករាជ្យនៃសេដ្ឋកិច្ចក្រៅព័ន្ធ លោក វន់ ពៅ មានប្រសាសន៍ថា ការលំបាកដែលកើតឡើងដោយសារតែការចំណាយប្រាក់ច្រើន ក្នុងការទៅធ្វើប័ណ្ណបើកបរបានជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ និងប្រយោលទៅដល់សង្គមកម្ពុជា ជាពិសេសទៅលើជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងការអនុវត្តន៍ច្បាប់។ ហេតុនេះចាំបាច់ណាស់ ដែលអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធត្រូវបញ្ឈប់ការបើកដៃអោយសាលាបង្រៀនបើកបរឯកជនយកប្រាក់លើសពីច្បាប់កំណត់ក្នុងការប្រឡងយកប័ណ្ណបើកបរ ឬឆ្លៀតឱកាសឃុបឃិតជាមួយមន្រ្តីជំនាញ ដើម្បីប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយ ៖” ទី១ ប្រជារដ្ឋមានប្រាក់ចំណូលធ្លាក់ចុះទំនិញឡើងថ្លៃ ហើយការធ្វើប័ណ្ណបើកបរមានតម្លៃលើសពីរដ្ឋកំណត់ ទី២ កាលណាថ្លៃប្រជាពលរដ្ឋមិនទៅធ្វើប័ណ្ណបើកបរ អាជ្ញាធររដ្ឋត្រូវបង្កើតអោយមានកន្លែងរៀនយកប័ណ្ណបើកបរ ដែលមានតម្លៃអោយសមរម្យតាមច្បាប់ និងអោយបានលក្ខណៈទូលំទូលាយ កុំបើកដៃអោយក្រុមហ៊ុនឯកជនទៅបើកបង្រៀនជំនួស ដែលនេះជាឱកាស ក្រុមហ៊ុនឯកជនងាយស្រួលយកពេលវេលា រកប្រាក់ចូលក្រុមហ៊ុនឯកជន ហើយចំនុចប៉ះពាល់ទៅខាងមុខទៀត បើសិនជារៀនប័ណ្ណបើកបរហើយសូកលុយបានប័ណ្ណបើកបរ ចំពោះកូនអ្នកមានដែលមានឡានល្អៗ គាត់មិនបាច់ទៅរៀនទេគាត់យកលុយទៅទិញប័ណ្ណបើកបរ ហើយបើកបរធ្វើអោយបង្កគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ដល់ប្រជាពលរដ្ឋ”។

ចំណែកអ្នកសម្របសម្រួលបណ្តាញរួបរួមដើម្បីគណនេយ្យភាពសង្គម នៅអាស៊ីបូព៌ា និងប៉ាស៊ីភិច លោក សន ជ័យ មានប្រសាសន៍ថា ស្ថាប័នជំនាញត្រូវមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ចំពោះការចេញប័ណ្ណបើកបរ រួមទាំងការសិក្សាច្បាប់ចរាចរណ៍ និងការប្រឡង ៖”ក្រសួងសាធារណៈការ គួរតែចេញបទបញ្ជាតឹងរ៉ឹងដើម្បីអោយមានការប្រឡងយកប័ណ្ណបើកបរដោយសមត្ថភាព និងអោយមានការប្រឡងដ៏តឹងតែង ហើយនឹងត្រួតពិនិត្យមើលដំណើរការនៃការប្រឡងទាំងអស់អោយបានត្រឹមត្រូវ ព្រោះថាបើសិននៅមានបាតុភាពនៃការទិញប័ណ្ណបើកបរនេះ រឿងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍គឺជារឿងមិនអាចដោះស្រាយបានទេ រឿងហ្នឹងវានៅតែបន្តអីចឹង”។

លោក សន ជ័យ អ្នកសម្របសម្រួលបណ្តាញរួបរួមដើម្បីគណនេយ្យភាព នៅអាស៊ីបូព៌ា និងប៉ាស៊ីភិច មានប្រសាសន៍ថា អ្នកប្រព្រឹត្តល្មើសច្បាប់ត្រូវតែទទួលពិន័យទៅតាមច្បាប់កំណត់ ៖”ទី១យើងគួរតែដាក់់ពិន័យដល់អ្នកដែលផ្តល់មធ្យោបាយ ផ្តល់សំភារៈ ដូចជាប័ណ្ណបើកបរទៅដល់អ្នកដែលជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ ដោយខុសច្បាប់ ដោយអ្នកហ្នឹងមិនបានរៀនសូត្រអី គ្រាន់តែថាមកទិញយកប័ណ្ណបើកបរ អាហ្នឹងជារឿងខុសច្បាប់ហើយ អញ្ចឹងខ្ញុំគិតថា គួរតែដាក់ពិន័យ ក៏ដូចជាករណីខ្លះអាចប្តឹង អាចជាប់ទោសពីបទព្រហ្មទណ្ឌជាដើមព្រោះជាបទពុករលួយ”។

យោងតាមច្បាប់ ស្តីពី ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកនៅកម្ពុជា ការបើកបរដោយពុំមានប័ណ្ណបើកបរគឺជាការអំពើល្មើសច្បាប់។ អ្នកដែលល្មើសច្បាប់ត្រង់ចំណុចនេះនឹងត្រូវផ្តន្ទាទោសអោយជាប់ពន្ធនាគារ។

លោក ព្រាប ច័ន្ទ វិបុល ប្រធាននាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូនផ្លូវគោក នៃក្រសួងសាធារណៈការ និងដឹកជញ្ជូនមានប្រសាសន៍ថា អ្នកដែលបើកបរយានយន្តដោយពុំមានប័ណ្ណបើកបរនឹងត្រូវជាប់បណ្តឹងដែលត្រូវកាត់សេចក្តីដោយតុលាការ ដែលអាចនាំទៅដល់ការជាប់ពន្ធនាគារ ៖”នេះបើសិនយើងចេះបើកអត់មានប័ណ្ណបើកបរហ្នឹង កាលណាយើងបើកបរ គឺវាខុសច្បាប់ អ្នកល្មើសច្បាប់ត្រូវដាក់ទោសជាប់ពន្ធនាគារទៀត ក្នុងច្បាប់ចំពោះអ្នកគ្មានប័ណ្ណបើកបរត្រូវបញ្ជូនទៅតុលាការ។ ឥឡូវហ្នឹង!យើងអនុវត្តតែចំពោះតែអ្នកបើកបរឡានទេរាល់ថ្ងៃហ្នឹង ខាងស្នងការនគរបាលជាតិអនុវត្តចំពោះអ្នកបើកបរឡានសិន តែកាលណាអត់ប័ណ្ណបើកបរគាត់បញ្ជូនទៅតុលាការ ដោយសារអ្នកបើកបរម៉ូតូហ្នឹងនៅខ្វះច្រើនពេក ដូច្នេះអនុវត្តក៏អត់កើតទេ បើថារុញទៅតុលាការក៏អត់មានប្រសិទ្ធភាពអីដែរគ្នាច្រើនណាស់”។

ដោយសារតែប័ណ្ណបើកបរ គឺជាតម្រូវការចាំបាច់របស់អ្នកបើកបរ ជាភ័ស្ដុតាងបញ្ជាក់ថា ពួកគេរៀនចេះច្បាប់ចរាចរណ៍ និងជាផ្នែកមួយកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅកម្ពុជា ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងរាជធានីភ្នំពេញដែលបានផ្តល់ការសំភាសន៍ បានសំនូមពរអោយ ក្រសួងមានសមត្ថកិច្ចផ្តល់ពត៌មានអោយបានទូលំទូលាយពីការកំណត់តម្លៃប័ណ្ណបើកបរ និងបានសំណូមពរអោយអង្គការនានាជួយឧបត្ថម្ភដើម្បីអោយពលរដ្ឋកម្ពុជា គ្រប់ៗគ្នាបានទៅរៀនច្បាប់ចរាចរណ៍ និងទទួលបានប័ណ្ណបើកបរដ៏ត្រឹមត្រូវមួយ ៖”ទី១៖ ចង់អោយដូចថា មានក្រសួងណាមួយគេចេញជា ពែរមីនៅភ្នំពេញអញ្ចឹង អោយយកកំណត់ប៉ុន្មាន កុំអោយប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ដូចជាខ្ញុំអញ្ចឹង ខ្ញុំអស់១៤០ ឬ ១៤៥ ខ្លះ១២០ ខ្លះ១១០ អញ្ចឹងវាអត់ទៀង អញ្ចឹងចង់អោយរដ្ឋមានកន្លែងណាមួយកំណត់អោយច្បាស់ថា ១០០ ឬ១៥០ អោយដឹង១៥០ ស្រួលពួកខ្ញុំទៅធ្វើដល់ពេលអត់ដឹងប៉ុន្មានអីចឹង។ ខ្ញុំពិបាកដែរ ប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់អត់ដឹងគោលការណ៍។ ទី២៖ បើរដ្ឋាភិបាលមិនពង្រឹងផ្នែកទាំងអស់ហ្នឹងទេ មិនអោយមានការស៊ីសំណូក កុំអោយមានការយកលុយបន្ថែមទៅលើការបង់ថ្លៃលើសរៀនទេគ្នាគ្មានសមត្ថភាពក្នុងការរៀនទេ ដូចជាខ្ញុំជាដើមពេលហ្នឹងខ្ញុំចេះមានខ្លះ ហើយបើខ្ញុំអត់ដែរ ខ្ញុំប្រហែលបោះបង់ចោល រៀនរួចចោលហើយ ប៉ុន្តែចេះមានខ្លះក៏ចេះប្រមូលណេះប្រមូលណោះបានធ្វើទៅទុកគ្រាន់ប្រើ។ ទី៣៖ ក្រោមការដឹកនាំរបស់រដ្ឋយើងដូចជាអត់មានគម្រោងអីសម្រាប់ជួយដល់ប្រជាពលរដ្ឋដែលគ្មានលទ្ធភាពទៅទិញប័ណ្ណបើកបរ មានតែអង្គការទេដែលយកចិត្តទុកដាក់នឹងប័ណ្ណបើកបរគ្រប់ប្រភេទទាំងអស់» ។